Podręcznik ten wzbogaca ofertę źródłową dla polityki edukacyjnej, umożliwiając szerszy ogląd sytuacji, jak polityka ta determinuje życie prywatne obywateli, wspomaga rozwój gospodarczy, uczy korzystania z instytucji demokratycznych czy wreszcie rozumienia życia społecznego.
Obecnie można podjąć próbę refleksji, czy współczesna szkoła realizuje dziedzictwo tamtych dążeń, które pomimo funkcjonowania w warunkach państwa totalitarnego zdołało obronić swą niezależność. Ponadto, czy szkoła ta przygotowuje współcześnie do wolności, ale też odpowiedzialności za siebie i za swoją ojczyznę...?

Wstęp

Rozdział 1. Polityka oświatowa – wprowadzenie do problemu   (Andrzej Kusztelak)
1.1. Istota i cele polityki oświatowej 
1.2. Kierunki przemian polityki oświatowej do 1989 roku 
1.3. Polityka oświatowa w nowej rzeczywistości geopolitycznej 
1.4. Jaka polityka oświatowa jest nam potrzebna?
1.5. Polityka oświatowa w świetle polskiego prawa oświatowego 
1.6. Wnioski 
1.7. Bibliografia 

Rozdział 2. Z dziejów reform oświatowych w Polsce w drugiej połowie XX wieku  (Andrzej Kusztelak)
2.1. Wprowadzenie
2.2. Szkolnictwo polskie w latach 1944-1948
2.3. Szkolnictwo w okresie tendencji centralistycznych w latach 1949-1956
2.4. Reforma systemu oświaty z 1961 roku i jej realizacja
2.5. Krytyka systemu edukacji i koncepcja nowej reformy na lata 1971-1978
2.6. Przygotowanie reformy programowej na lata 1983-1989
2.7. Ustawa o systemie oświaty z 1991 roku i reforma systemu edukacji z 1998 roku
2.8. Wnioski
2.9. Bibliografia

Rozdział 3. Polityka edukacyjna wobec dzieci i młodzieży polskiej przebywających czasowo za granicą po 1945 roku   (Andrzej Kusztelak)
3.1. Wprowadzenie
3.2. Początki polskiego szkolnictwa przy przedstawicielstwach dyplomatycznych PRL
3.3. Zasady organizacji kształcenia dzieci przebywających czasowo za granicą
3.4. Rozwój sieci instytucji szkolnych przy polskich placówkach dyplomatycznych
3.5. Wnioski
3.6. Bibliografia

Rozdział 4. Szkoła średnia ogólnokształcąca w reformach edukacyjnych okresu PRL  (Justyna Gulczyńska)
4.1. Wprowadzenie 
4.2. Podstawy organizacji szkoły średniej ogólnokształcącej po zakończeniu wojny
4.3. „Mała reforma” z 1948 roku 
4.4. Ustawa o rozwoju oświaty i wychowania z 1961 roku
4.5. Pozorna reforma oświatowa z 1973 roku
4.6. Wnioski
4.7. Bibliografia

Rozdział 5. Szkolnictwo rolnicze i jego udział w rozwoju obszarów wiejskich i rolniczych w Wielkopolsce  (Wincenty Wrześniewski†)
5.1. Wprowadzenie
5.2. Podstawy prawne i organizacyjne szkolnictwa rolniczego w Wielkopolsce
5.3. Struktura organizacyjna szkolnictwa rolniczego
5.4. Sieć szkolnictwa rolniczego w Wielkopolsce i jej zmiany
5.5. Miejsce i rola szkolnictwa rolniczego w strukturze szkolnictwa zawodowego w Wielkopolsce
5.6. Wnioski
5.7. Bibliografia

Rozdział 6. Edukacja dziecka niepełnosprawnego a jego uczestnictwo w życiu społecznym   (Joanna Gliszczyńska, Barbara Kołodziej)
6.1. Wprowadzenie 
6.2. Postawy wobec niepełnosprawności
6.3. Rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym
6.4. Rodzice uczniów szkół specjalnych a system edukacji
6.5. Relacje dziecka niepełnosprawnego z otoczeniem
6.6. Wnioski 
6.7. Bibliografia

Rozdział 7. Kształcenie integracyjne w polskiej szkole – marzenie czy konieczność?   (Danuta Apanel)
7.1. Determinanty pracy nauczyciela w systemie edukacji inkluzyjnej
7.2. Odpowiedzialna edukacja integracyjna jako warunek integralnego rozwoju uczniów
7.3. Rola wychowawcy w klasie integracyjnej 
7.4. Rzeczywistość polskiej integracji – dane za rok szkolny 2009/2010 
7.5. Wnioski 
7.6. Bibliografia

Rozdział 8. Znaczenie Uniwersytetu Trzeciego Wieku w życiu ludzi w wieku poprodukcyjnym   (Natalia Czerwińska, Andrzej Kusztelak)
8.1. Wprowadzenie 
8.2. Powstanie pierwszych Uniwersytetów Trzeciego Wieku oraz zasady ich funkcjonowania  
8.3. Działalność Uniwersytetów Trzeciego Wieku na świecie 
8.4. Rozwój Uniwersytetów Trzeciego Wieku w Polsce 
8.5. Uniwersytety Trzeciego Wieku w życiu ludzi w wieku poprodukcyjnym w Wielkopolsce 
8.6. Charakterystyka wybranych Uniwersytetów Trzeciego Wieku działających na terenie województwa wielkopolskiego 
8.7. Wnioski 
8.8. Bibliografia

Podsumowanie

Noty o autorach